Pełny artykuł dostępny dla abonentów!

Zmiany dotyczące kotłów na paliwo stałe

17.7.2019, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Trwają prace nad ustawą o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o Inspekcji Handlowej. Wiele zmian dotyczyć będzie zagadnień dotyczących kotłów na paliwo stałe.

Wejście w życie przepisów będących przedmiotem Projektu spowoduje zwiększenie efektywności systemu kontroli przestrzegania przepisów Rozporządzenia m.in. przez powierzenie tego zadania organom Inspekcji Handlowej wraz z zapewnieniem tym organom odpowiednich zasobów finansowych na potrzeby jego realizacji w zakresie realizacji specjalistycznych badań kotłów na paliwo stałe. Pozwolą one na wykonywanie skutecznej kontroli spełniania przez przedsiębiorców wprowadzających do obrotu kotły na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej nie większej niż 500 kW wymagań zawartych w Rozporządzeniu. W przypadku ich niespełnienia pozwolą one organom Inspekcji Handlowej na ograniczenie wprowadzania urządzeń do obrotu oraz umożliwią nakładanie administracyjnych kar pieniężnych.

Dodatkowo obecnie obowiązujący przepis art. 171b POŚ wskazuje, że wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 169 i art. 170 POŚ, w tym w Rozporządzeniu, nie mają zastosowania do produktów, które zostały zgodnie z prawem wyprodukowane lub dopuszczone do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (UE) albo w Republice Turcji lub zgodnie z prawem wyprodukowane w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) będącym stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). De facto wymagania dla kotłów na paliwo stałe i ograniczenia dotyczące wprowadzania do obrotu kotłów niespełniających tych wymagań, wynikające z Rozporządzenia, dotyczą obecnie wyłącznie krajowych producentów tych urządzeń.

Projekt, w ramach proponowanych zmian przepisów art. 171b POŚ, wprowadza przepis umożliwiający ograniczenie wprowadzania do obrotu na terenie kraju kotłów na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej nie większej niż 500 kW niespełniających wymagań Rozporządzenia przez podmioty z innych państw UE, Turcji i państw EFTA będących stroną umowy o EOG. Zmiany te pozwolą na skuteczne zwalczanie nadużyć w zakresie wprowadzania i efektywne niedopuszczanie do obrotu kotłów niezgodnych z wymaganiami Rozporządzenia, w tym także kotłów importowanych z ww. obszarów, co pozwoli na ujednolicenie sytuacji podmiotów wprowadzających kotły na paliwo stałe do obrotu, niezależnie od tego, czy są podmiotami krajowymi czy zagranicznymi z ww. obszarów.

Wprowadzenie ww. przepisów pozwoli na doszczelnienie systemu kontroli nad stosowaniem przepisów Rozporządzenia, regulujących wprowadzanie do obrotu kotłów na paliwo stałe, co przyczyni się do skuteczniejszej egzekucji jego przepisów mających na celu zmniejszenie emisji zanieczyszczeń powietrza z sektora komunalno-bytowego.

I. W art. 1 Projektu zmieniany jest POŚ:

1) w dodanym do POŚ art. 168b w ust. 1 wprowadza się obowiązek dla właściwych organów Inspekcji Handlowej (wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej) dotyczący kontrolowania spełniania przez kotły na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej nie większej niż 500 kW wymagań przewidzianych w Rozporządzeniu. W celu uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości wskazano też, że działania organów Inspekcji Handlowej w tym zakresie są prowadzone na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1930, z późn. zm.).

Powyższe dodanie kompetencji organom Inspekcji Handlowej jest konieczne, aby umożliwić im przeprowadzanie kontroli, w wyniku których możliwe będzie wyeliminowanie z obrotu kotłów na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej nie większej niż 500 kW niespełniających wymagań.

Jednocześnie niezbędne jest w tym miejscu wskazanie, że po 1 stycznia 2020 r., tj. po rozpoczęciu stosowania w stosunku do kotłów na paliwo stałe wymagań rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla kotłów na paliwo stałe (Dz. Urz. UE L 193 z 21.07.2015, str. 100, z późn. zm.) (dalej jako „rozporządzenie (UE) 2015/1189“):

  1. kontrole na podstawie art. 168b ust. 1 POŚ będą realizowane w zakresie kotłów na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej nie większej niż 500 kW, do których nie stosuje się przepisów rozporządzenia (UE) 2015/1189, przy jednoczesnym zastosowaniu krajowych przepisów Rozporządzenia, o czym szczegółowo mowa w pkt 3 uzasadnienia (poniżej) w zakresie opisu nowych definicji w tytule III w dziale II w rozdziale 3 POŚ. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, zastosowanie będą w tym przypadku miały nowowprowadzane w Projekcie przepisy art. 321k POŚ w zakresie administracyjnej kary pieniężnej,
  2. kontrole dotyczące kotłów na paliwo stałe objętych rozporządzeniem (UE) 2015/1189 po 1 stycznia 2020 r. będą realizowane na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2019 r. poz. 155) (dalej jako „ustawa o systemie ocen zgodności“). W przypadku wykrycia nieprawidłowości zastosowanie będą w tym przypadku miały grzywny wynikające z przepisów ustawy o systemie oceny zgodności.

Wprowadzenie ww. rozróżnienia jest niezbędne, aby zapewnić spójność bezpośrednio stosowanych przepisów rozporządzenia (UE) 2015/1189, przepisów dotyczących nadzoru rynku określonych m.in. w ustawie o systemie oceny zgodności oraz przepisów POŚ, mając na uwadze cel, jakim jest wprowadzenie efektywnego systemu kontroli spełniania wymagań przez wprowadzane do obrotu kotły na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej nie większej niż 500 kW, opartego na funkcjonowaniu organów Inspekcji Handlowej.

Dodatkowo w celu wprowadzenia właściwej sprawozdawczości z realizacji zadań, o których mowa w art. 168b ust. 1, w ust. 2 i 3 wprowadza się obowiązek dla właściwych organów Inspekcji Handlowej (wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej) przekazywania wyszczególnionych danych z przeprowadzonych kontroli do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako „Prezes UOKiK“). Prezes UOKiK ma z kolei obowiązek podawania do publicznej wiadomości, w terminie do końca marca roku następującego po roku, którego te dane dotyczą, zbiorczych informacji zawierających dane z kontroli przeprowadzonych przez wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Jednocześnie, zgodnie z deklaracją Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Prezes UOKiK w sposób analogiczny do zadania, o którym mowa w art. 168b ust. 3, będzie podawał do publicznej wiadomości, w terminie do końca marca roku następującego po roku, którego te informacje dotyczą, zbiorcze informacje zawierające dane z przeprowadzonych przez właściwe organy Inspekcji Handlowej kontroli spełniania wymagań przez wprowadzane do obrotu kotły na paliwo stałe objęte rozporządzeniem (UE) 2015/1189 po 1 stycznia 2020 r. na podstawie przepisów ustawy o systemie oceny zgodności.

Powyższe działanie w zakresie sprawozdawczości jest niezbędne do oceny funkcjonowania systemu oraz jego efektywności;

2) obecny art. 171b POŚ przewiduje możliwość wprowadzania do obrotu produktów zgodnie z prawem wyprodukowanych lub dopuszczonych do obrotu w innym państwie członkowskim UE albo w Republice Turcji oraz zgodnie z prawem wyprodukowanych w państwie członkowskim EFTA będącym stroną umowy o EOG, z wyłączeniem krajowych przepisów ich dotyczących. Powoduje to, że możliwe jest wprowadzanie na polski rynek kotłów, które nie spełniają wymagań Rozporządzenia. Pozostawienie w obrocie zagranicznych kotłów niespełniających wymogów krajowych godzi w cel wprowadzanej regulacji, jakim jest poprawa jakości powietrza w Polsce.

Przepis art. 36 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) dopuszcza stosowanie zakazów lub ograniczeń przywozowych, wywozowych lub tranzytowych, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrony roślin, ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej, bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej. Zgodnie z prawem UE możliwe jest ograniczenie swobody przepływu towarów. Państwa członkowskie mogą więc sprzeciwić się wprowadzaniu do obrotu towarów wprowadzonych legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim UE, jeżeli takie ograniczenia są proporcjonalne do wyznaczonego celu i są uzasadnione względami określonymi w art. 36 TFUE lub tzw. wymogami imperatywnymi (koniecznymi). Cele regulacji wprowadzających na terenie Polski wymagania, które przyczyniają się do ochrony środowiska, w tym zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza, a tym samym do poprawy ochrony życia i zdrowia ludzi nie mogą zostać osiągnięte bez odstępstwa od unijnej zasady swobodnego przepływu towarów. Ochrona środowiska jest uznana przez Trybunał Sprawiedliwości UE jako usprawiedliwiająca regulacje krajowe ograniczające swobodę przepływu towarów (np. sprawa 302/85 – „duńskie butelki“). Ochrona zdrowia publicznego (wyraźnie również wymieniona w art. 36 TFUE) jest traktowana w prawie unijnym jako jedna z najważniejszych wartości z katalogu interesów, których ochrona uzasadnia wprowadzenie ograniczeń w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego.

Dodany w Projekcie do art. 171b POŚ ust. 2 umożliwia odstąpienie od wyrażonej w art. 171b zasady swobodnego przepływu towarów (która w dotychczasowym brzmieniu miała charakter bezwzględnie obowiązujący). W przedmiotowym ustępie wskazano konkretny produkt (tj. kotły na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej nie większej niż 500 kW), do których nie będzie stosowana zasada swobodnego przepływu towarów określona w art. 171b POŚ, wskazując jednocześnie przesłanki takiego odstąpienia, którymi są potrzeba ograniczania negatywnego wpływu na środowisko oraz zdrowie i życie ludzi. Tym samym ustalone w Rozporządzeniu wymogi dla takich produktów będą wiążące również dla produktów zgodnie z prawem wyprodukowanych lub dopuszczonych do obrotu w innym państwie członkowskim UE albo w Republice Turcji oraz zgodnie z prawem wyprodukowanych w państwie członkowskim EFTA będącym stroną umowy o EOG.

Biorąc pod uwagę specyficzną sytuację Polski na tle innych krajów UE w zakresie złej jakości powietrza, co jest potwierdzone raportami Najwyższej Izby Kontroli (NIK), Banku Światowego oraz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), projektowany środek jest odpowiedni i niezbędny do ochrony zdrowia i życia ludzi przed złą jakością powietrza. Wyniki ocen rocznych wskazują, że za nieodpowiedni stan jakości powietrza w Polsce odpowiada obecnie przede wszystkim zjawisko tzw. niskiej emisji, pochodzącej w pierwszej kolejności z sektora bytowo-komunalnego, a w dalszej kolejności z transportu. Emisja z sektora komunalno-bytowego jest spowodowana głównie używaniem przez znaczną liczbę gospodarstw domowych wysokoemisyjnych kotłów na paliwo stałe. Spalanie paliw w takich kotłach powoduje emisję pyłu zawieszonego i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Dane naukowe potwierdzają negatywny wpływ ww. zanieczyszczeń na zdrowie ludzi. Pyły o frakcji PM10 mogą powodować negatywne reakcje ze strony organizmu, takie jak kaszel, trudności z oddychaniem i zadyszkę, szczególnie w czasie wysiłku fizycznego. Przyczyniają się do zwiększenia zagrożenia infekcjami układu oddechowego oraz występowania zaostrzeń objawów chorób alergicznych np. astmy, kataru siennego i zapalenia spojówek. Z kolei drobne frakcje pyłów mogą przenikać do krwioobiegu, a dłuższe narażenie na wysokie stężenia pyłu może mieć istotny wpływ na przebieg chorób serca (nadciśnienie, zawał) lub nawet zwiększać ryzyko zachorowania na choroby nowotworowe, szczególnie płuc. Z kolei wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (np. benzo(a)piren) mogą wywoływać nowotwory, powodować dziedziczne wady genetyczne, upośledzać płodność lub działać szkodliwie na dziecko w łonie matki. W świetle powyższego konieczne jest całkowite wyeliminowanie wysokoemisyjnych kotłów na paliwo stałe z użycia w sektorze komunalno-bytowym.

WHO szacuje, że każdego roku zanieczyszczone powietrze w Polsce jest przyczyną przedwczesnej śmierci ok. 45 000 osób. Z kolei tzw. niska emisja (czyli zanieczyszczenia powietrza emitowane przez sektor komunalno-bytowy oraz małe zakłady produkcyjne, wykorzystujące w przeważnej ilości do ogrzewania kotły na paliwo stałe) odpowiadała w Polsce, zgodnie z raportem Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii opublikowanym we wrześniu 2018 r., za ok. 19 000 przedwczesnych zgonów.

Konieczne jest tu także zwrócenie uwagi, że w grudniu 2015 r. Komisja Europejska wytoczyła Polsce sprawę przed Trybunałem Sprawiedliwości UE za brak działań w latach 2007–2015 na rzecz ograniczania zanieczyszczenia powietrza (w zakresie pyłów PM10). Podsumowaniem braku należytych działań administracji publicznej w tym obszarze jest wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości UE dnia 22 lutego 2018 r. wyroku stwierdzającego, że Rzeczpospolita Polska w latach 2007–2015 nie ustanowiła skutecznego systemu ochrony swoich obywateli przed zanieczyszczonym powietrzem (C-336/16). Przepis art. 171b ust. 2 POŚ w połączeniu z przepisami Rozporządzenia, pozwoli na uszczelnienie obrotu kotłami na paliwo stałe w Polsce, co przyczyni się do skuteczniejszej ochrony przed wprowadzeniem do obrotu kotłów na paliwo stałe niespełniających wymagań oraz wyeliminowania sytuacji, w której polscy producenci są objęci wymaganiami znacznie surowszymi od producentów zagranicznych.

Projektowany środek jest proporcjonalny – jest odpowiedni i niezbędny do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza oraz poprawa ochrony życia i zdrowia ludzi. Bez rozszerzenia wymagań dotyczących emisyjności, konstrukcji oraz oznakowania kotłów, o których mowa w przepisach Rozporządzenia, na kotły na paliwo stałe pochodzące z innych państw członkowskich UE, Republiki Turcji oraz państw członkowskich EFTA będących stroną umowy o EOG, nie jest możliwe osiągnięcie ww. celu. Innymi słowy niewykonalne jest osiągniecie ww. celu, jeżeli dopuszcza się do sprzedaży w Polsce wyprodukowane lub dopuszczone do obrotu w innych państwach kotły niespełniające wymagań, o których mowa w przepisach Rozporządzenia. Umożliwienie sprzedaży takich kotłów może spowodować, że staną się one dla kupujących atrakcyjniejszą alternatywą w stosunku do kotłów spełniających wymagania Rozporządzenia. Ze względu na elastyczność i dynamikę rynku kotłów na paliwo stałe w Polsce zjawisko zastępowania oferty droższych kotłów ofertą kotłów tańszych może następować w szybkim tempie. Adekwatność projektowanego środka z punktu widzenia celu ochrony życia i zdrowia ludzi nie budzi zatem żadnych wątpliwości.

Ponadto nie jest możliwe osiągnięcie zakładanego celu za pomocą mniej restrykcyjnych środków lub środków ograniczających swobodę przepływu towarów w mniejszym zakresie. W szczególności nie jest możliwe dopuszczenie sprzedaży na zasadzie wzajemnego uznawania tylko niektórych rodzajów kotłów pochodzących z zagranicy objętych zakresem przepisów wydanych na podstawie art. 169 ust. 1 POŚ (np. kotłów wytwarzających ciepło wyłącznie na potrzeby ciepłej wody użytkowej lub kotłów na biomasę niedrzewną) lub też dopuszczenie sprzedaży zagranicznych kotłów niespełniających wymagań określonych w ww. przepisach w ograniczonym terytorialnie zakresie (np. wyłącznie w strefach, w których nie są odnotowywane przekroczenia poziomów dopuszczalnych zanieczyszczeń). Wszelkie tego rodzaju odstępstwa umożliwiałyby bowiem obchodzenie wymagań określonych w przepisach wydanych na postawie art. 169 ust. 1 POŚ i w konsekwencji prowadziłyby do zaprzepaszczenia celu, jakim jest całkowite wyeliminowanie ze sprzedaży i użytkowania kotłów wysokoemisyjnych.

Omawiany środek jest także proporcjonalny w sensie ścisłym, ponieważ porównanie kosztów regulacji (ograniczenie wymiany

 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.